با عنوان : اثر غلظت های مختلف 2،4-D و BAP و انواع محیط کشت

دانشگاه آزاد اسلامی

دانشکده کشاورزی _ گروه باغبانی

پایان نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد (M.Sc)

عنوان پژوهش

اثر غلظت های مختلف 2،4-D و BAP و انواع محیط کشت (جامد، مایع و دولایه) بر ریز ازدیادی لیسیانتوس (Eustoma grandiflorum)

استاد راهنما

دکتر علیرضا ترنگ

استاد مشاور

دکتر بهزاد کاویانی

پایان نامه

بخش هایی از متن پایان نامه :

(ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                              صفحه

چکیده فارسی………………………………………………………………………………………………………………..1

فصل اول: مقدمه

1-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………. ……..3

فصل دوم: مطالعه منابع

2-1- گیاه ­شناسی……………………………………………………………………………………………………. ……. 6

     2-1-1- تاریخچه و پراکنش………………………………………………………………………………….. ……. 6

     2-1-2- ریخت شناسی…………………………………………………………………………………………. ……. 8

     2-1-3- ارقام مختلف لیسیانتوس……………………………………………………………………………… ……..9

2-2- اهمیت ریزازدیادی در صنایع دارویی و زینتی…………………………………………………………… ……..9

     2-2-1- تاریخچه ریزازدیادی لیسیانتوس……………………………………………………………………. ……..9

     2-2-2- اهمیت ریزازدیادی لیسیانتوس………………………………………………………………………. ……10

     2-2-3- روش­های ریزازدیادی لیسیانتوس………………………………………………………………….. ……12

2-3- تأثیر تنظیم کننده­های رشد گیاهی………………………………………………………………………… ……12

     2-3-1- تاثیر تنظیم کننده­های رشد گیاهی در ریزازدیادی لیسیانتوس………………………………… ……13

2-4- اثر نوع ریزنمونه………………………………………………………………………………………………. ……14

     2-4-1- ریزنمونه ساقه………………………………………………………………………………………….. ……14

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

     2-4-2- ریزنمونه برگ………………………………………………………………………………………… ……14

     2-4-3- ریزنمونه پروتوپلاست……………………………………………………………………………….. ……16

   2-4-4- ریزنمونه میانگره……………………………………………………………………………………….. ……17

     2-4-5- ریزنمونه نوک شاخساره…………………………………………………………………………….. ……17

     2-4-6- ریزنمونه جوانه نابجا…………………………………………………………………………………. ……17

     2-4-7- ریزنمونه جوانه جانبی و انتهایی……………………………………………………………………. ……18

     2-4-8- ریزنمونه ریشه…………………………………………………………………………………………. ……18

2-5- اثر نوع رقم…………………………………………………………………………………………………….. ……19

2-6- اثر تنظیم کننده­های رشد گیاهی بر سایر گیاهان………………………………………………………………………..21

فصل سوم: مواد و روش­ها

3-1- مواد گیاهی…………………………………………………………………………………………………….. ……23

3-2- انتقال نمونه­ها از شرایط برون شیشه­ای به شرایط درون شیشه­ای……………………………………… ……23

     3-2-1- گندزدایی ریزنمونه­ها……………………………………………………………………………….. ……23

     3-2-2- محیط کشت (در محیط جامد، مایع و دولایه)…………………………………………………… ……24

     3-2-3- کشت ریزنمونه­ها……………………………………………………………………………………… ……24

3-3- نگهداری ریزنمونه­ها…………………………………………………………………………………………. ……25

3-4- باززایی و ایجاد گیاهچه از ریزنمونه­های کشت شده…………………………………………………… ……25

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

3-5- سازگاری گیاهچه­ها با محیط طبیعی………………………………………………………………………. ……26

3-6- تجزیه و تحلیل آماری……………………………………………………………………………………….. ……26

فصل چهارم: نتایج

4-1- ضد­عفونی ریزنمونه…………………………………………………………………………………………… ……28

     4-1-1- تشخیص نوع آلودگی……………………………………………………………………………….. ……28

4-2- اثر تیمارهای مختلف بر صفات اندازه­گیری شده در محیط جامد…………………………………… ……28

     4-2-1- اثر متقابل غلظتهای مختلف 2,4-D و BAPبر صفات اندازه­گیری شده در محیط جامد……. ……35

         4-2-1-1- اثر متقابل 2,4-D و BAPبر طول شاخساره………………………………………….. ……35

         4-2-1-2- اثر متقابل 2,4-D و BAPبر تعداد شاخساره…………………………………………. ……37

         4-2-1-3- اثر متقابل 2,4-D و BAPبر تعداد گره……………………………………………….. ……37

         4-2-1-4- اثر متقابل 2,4-D و BAPبرطول میانگره……………………………………………… ……37

        4-2-1-5- اثر متقابل 2,4-D و BAPبر طول تکثیر            …………………………………………………………….38

         4-2-1-6- اثر متقابل 2,4-D و BAPبر تعداد ریشه………………………………………………. ……38

         4-2-1-7- اثر متقابل 2,4-D و BAPبر طول ریشه……………………………………………….. ……38

         4-2-1-8- اثر متقابل 2,4-D و BAPبر وزن تر…………………………………………………… ……39

         4-2-1-9-اثر متقابل 2,4-D و BAPبر وزن خشک………………………………………………. ……39

         4-2-1-10- اثر متقابل 2,4-D و BAPبرسبزینگی……………………………………………….. ……39

         4-2-1-11- اثر متقابل 2,4-D و BAPبرکالوس زایی…………………………………………… ……39

     4-2-2- اثر تیمارهای مختلف بر صفات اندازه­گیری شده در محیط دولایه………………………….. ……44

   4-2-3- اثر تیمارهای مختلف بر صفات اندازه­گیری شده در محیط مایع……………………………… ……50

   4-2-4- نتایج صفات کمی نظاره شده در مرحله استقرار ریزنمونه…………………………………… ……54

     4-2-5- الگوی رشد…………………………………………………………………………………………….. ……54

     4-2-6- سازگاری………………………………………………………………………………………………. ……54

فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری

بحث…………………………………………………………………………………………………………………….. ……58

نتیجه­گیری­کلی ………………………………………………………………………………………………………………………….66

پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………………….. ……67

فهرست منابع…………………………………………………………………………………………………………… ……69

چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………….. ……72

چکیده

     فنون کشت بافت برای ریزازدیادی و تولید گیاهان عاری از عوامل بیماری­زا مورد بهره گیری قرار می­گیرد. ریزازدیادی ابزار مؤثری در تکثیر گیاهان زینتی در مقیاس وسیع می باشد. غلظت تنظیم کننده­های رشد گیاهی از عوامل بسیار مهم ریزازدیادی گیاهان در شرایط درون شیشه­ای می باشد. لیسیانتوس یک گیاه زینتی می باشد که رویکرد سنتی تکثیر آن با بذر می­باشد؛ اما تکثیر آن در مقیاس وسیع به علت وجود آلودگی این روش، توصیه نمی­گردد. به مقصود ریزازدیادی لیسیانتوس، از جوانه­های رأسی و جانبی عاری از بیماری بهره گیری گردید. آزمایش­ها در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار روی محیط­های کشت موراشیک و اسکوگ (MS) با غلظت­های مختلف 2و4- دی کلرو فنوکسی استیک ­اسید (2،4- D) در چهار سطح (0، 01/0، 1/0 و 1 میلی­گرم در لیتر) و 6- بنزیل آمینوپورین (BAP) در چهار سطح (0، 5/0، 2 و 5 میلی­گرم در لیتر) کشت شدند. در مرحله استقرار ریزنمونه، بیشترین طول شاخساره و سبزینگی از محیط کشت دارای 1/0 میلی گرم درلیتر2,4-D (فاقد BAP) حاصل گردید. بیشترین تعداد شاخساره در محیط کشت دارای 1/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D همراه با 5 میلی­گرم در لیتر BAP تولید گردید. بیشترین تعداد گره در محیط کشت دارای1/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D (فاقدBAP) و 01/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D همراه با 5/0 میلی­گرم در لیتر BAPتولید گردید. بیشترین طول میانگره در محیط کشت دارای 1/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D همراه با 5/0 میلی­گرم در لیتر BAP و 1/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D (فاقدBAP) و 01/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D همراه با 5/0 میلی­گرم در لیتر BAP تولید گردید. بیشترین میزان تکثیر و پرآوری در محیط دارای 1/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D همراه با 5 میلی­گرم در لیتر BAP و2 میلی­گرم در لیتر BAP (فاقد2,4-D) حاصل گردید. بیشترین تعداد، طول ریشه و وزن خشک در محیط کشت فاقد هورمون بدست آمد. بیشترین وزن تر، در محیط کشت دارای 1/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D همراه با 5 میلی­گرم در لیترBAP حاصل گردید و بیشترین کالوس زایی در محیط­کشت دارای 1 میلی­گرم در لیتر 2,4-D همراه با 5/0 میلی­گرم در لیترBAP نظاره گردید.

کلمات کلیدی: لیسیانتوس، کشت بافت، 2و4- دی کلرو فنوکسی استیک­اسید(2،4- D) و 6- بنزیل آمینوپورین (BAP).

 1-1- مقدمه

     اصطلاح ریزافزایی[1](ریزازدیادی)، به تکثیر رویشی گیاهان در شرایط درون ­شیشه­ای و گندزدایی شده با بهره گیری از بخش­های کوچک گیاه اطلاق می­گردد (خوشخوی، 1378؛ چیری[2]، 2002). ریزازدیادی بزرگترین پیشرفت تکنولوژی کشت بافت گیاهی می­باشد که در آن انبوهی از گیاهان با ساختار ژنتیکی یکسان بدست می­آید. در ریزازدیادی مقدار بسیار کمی از بافت گیاه به عنوان ریزنمونه نیاز می­باشد و در بعضی از گونه­های گیاهی که به روش­های رایج تکثیر نمی­شوند، ریزازدیادی، روش مناسبی می باشد و در هر فصلی از سال قابل اجرا می باشد و تغییرات فصلی تأثیری در اجرای آن ندارد و با این روش گیاهان عاری از ویروس حاصل می­شوند (کهریزی، 1389). ریزازدیادی ابزار مؤثری در تکثیر گیاهان زینتی در مقیاس وسیع می باشد. برای اینکه تجارت گل­های شاخه بریده در سطح جهانی مطرح گردد، فنون جدیدی توسعه یافته­اند (روت و جین[3]، 2004). روش­های پیشرفته­ای در اختیار تولید کنندگان گیاهان زینتی و دارویی قرار دارد که می­توانند نیازهای بازارهای جهانی را در قرن آینده فراهم کنند. این دستورالعمل­ها بر اساس سطوح بهینه قندها، ترکیبات آلی، مواد معدنی، عوامل محیطی و تنظیم­ کننده­های رشد گیاهی بوده و مقادیر بالایی از باززایی را در شرایط درون ­شیشه­ای پدید می­آورند. فلور طبیعی گیاهی ایران شامل تعداد زیادی گونه­های گیاهی می باشد، اما فرسایش ژنتیکی باعث از دست رفتن گونه­های متعددی شده­ می باشد، به طوری که بسیاری از گونه­های با ارزش دارویی و زینتی تحت حفاظت قرار دارند. ریزازدیادی یک روش مناسب برای تکثیر تجاری بوده و برای ازدیاد گونه­های مختلف دارویی و زینتی مورد بهره گیری قرار می­گیرد.

لیسیانتوس (Eustoma grandiflorum) گیاهی زینتی می باشد که به عنوان گل شاخه بریده و گلدانی مورد بهره گیری قرار می­گیرد (پایک و هاهن[4]، 2000). روش معمول تکثیر آن با بذر (ساده و قرصی[5]) می باشد و با در نظر داشتن اینکه بذر آن بسیار ریز می باشد، تولید با این روش در سطح وسیع با دگرزایویگی و احتمال آلودگی گیاهچه روبرو می باشد (فروکاوا و همکاران[6]، 1990). تولید نشای لیسیانتوس در ایران توسط چند شرکت محدود که با بزرگترین تولید کننده نشای لیسیانتوس در هلند مرتبط هستند، صورت می­گیرد و از زمان کاشت بذر (بذرهای وارداتی) تا تولید نشا، دوازده هفته طول می­کشد. پس بهره گیری از روش ریزازدیادی، یکی از راه­های دست­یابی به تعداد زیادی نشای لیسیانتوس با ساختار ژنتیکی یکسان و کاهش هزینه­های تولید می­باشد و امکان تولید مداوم و سریع را در پی دارد (سمنیوک و گریسباخ[7]، 1987). بنابر اطلاعات بدست آمده در ایران، پژوهش مختصری در زمینه باززایی لیسیانتوس از طریق کشت بافت صورت پذیرفته می باشد، اما تاکنون گزارشی مبنی بر تولید گسترده گیاهچه­های لیسیانتوس از طریق ریزازدیادی منتشر نشده می باشد.­

     هدف از پژوهش حاضر، مطالعه اثر غلظت های مختلف D-4،2 و BAP و انواع محیط کشت (جامد، مایع و دولایه) بر ریز ازدیادی گیاه لیسیانتوس به مقصود دست­یابی به بهترین غلظت و محیط کشت می باشد.

2-1- گیاه شناسی

2-1-1- تاریخچه و پراکنش

     لیسیانتوس از خانواده جنتیاناسه[8] می باشد. جنس لیسیانتوس بومی ایالات متحده جنوبی، نبراسکا، لویزیانا و مکزیک می باشد و با نام­های انگلیسی تگزاس ­بلوبل[9]، تولیپ ­جنتین[10] و پریاری ­جنتین[11] شناخته شده می باشد و سه گونه از این جنس معرفی شده می باشد:

1-Eustoma grandiflorum Syn. E. russelianum Shinners ، از اهمیت تجاری زیادی برخوردار می باشد. این گیاه زینتی که دارای ارزش اقتصادی بالایی می باشد، بیش از 50 سال قبل در ژاپن معرفی گردید. بیش از 15 واریته از آن شناخته شده می باشد و برای تولید گیاه گلدانی گلدار و گل شاخه بریده، پرورش داده می­گردد (شکل 2-1).2- Eustoma exaltatum L. Salisb (شکل 2-2). 3-Eustoma barkleyi Standley (اوبرین و لیندسای[12]، 1993؛ آرمیتاژ و لائوشمن[13]، 1993؛ اسکرزیپکزاک[14] و همکاران، 1993؛ زاکای و ادری[15]، 2002).

شکل 2-1- لیسیانتوس گراندیفلوروم) Eustoma grandiflorum)

شکل 2-2- لیسیانتوس اگزالتاتوم ( exaltatum Eustoma)

ژوسیو[16] (1789) خانواده جنتیاناسه را کشف نمود. در خانواده جنتیاناسه، تاکنون 87 جنس و حدود 1600 گونه شناخته شده می باشد (استرو و آلبرت[17]، 2002).

2-1-2- ریخت شناسی

     گونه (Eustoma grandiflorum) گیاه علفی، یکساله یا دو ساله (گیلمن[18]، 1999) یا چند ساله (دال و همکاران[19]، 2000) دارای ریشه­های ضخیم و برگ­های تخم مرغی، سبز مایل به آبی، متقابل، بدون کرک با حاشیه صاف و ساقه­های سبز مایل به زرد و گل­هایی به رنگ­های متنوع آبی، سفید، صورتی، زرد، نباتی، قرمز، بنفش، ارغوانی و ترکیبی از رنگهاست (اوبرین و لیندسای، 1993؛ آرمیتاژ و لائوشمن، 1993؛ لنگهام[20]، 1995؛ گیلمن، 1999). لیسیانتوس گیاهی می باشد با گل آذین گرزن تک سویه[21] و ساقه­های انتهایی بعد از ظهور برگ­های حقیقی ظاهر می­شوند. ساقه اصلی تولید گل انتهایی می­کند در حالی که گل­های دیگر همچنان بر ساقه به شکل خوشه توسعه یافته­اند. کاسبرگ­ها کوچکتر از گلبرگ­ها هستند و پرچم­ها دراز و بساک­ها کمی پیچ خورده­اند. طول عمر گل، 14-7 روز می باشد. گل بالغ دارای 5 کاسبرگ، 5 گلبرگ و 5 پرچم و یک تخمدان تک حجره­ای با دو کلاله (اسکیس[22]، 2001؛ زاکای و ادری، 2002) و میوه نامعلوم می باشد (گیلمن، 1999).

2-1-3- ارقام مختلف لیسیانتوس

     گل­های لیسیانتوس بسیار زیبا و بی­بو هستند (آرانویچ و همکاران[23]، 2007) و به آسانی با گل رز اشتباه گرفته می­شوند (دال و همکاران، 2000). ارقام گونه گراندیفلوروم با گلهای منفرد[24] و مضاعف[25] (اوبرین و لیندسای، 1993) به گونه کلی به سه گروه زمستانه، بهاره و تابستانه تقسیم می­شوند (آرمیتاژ و لائوشمن، 1993).

تعداد صفحه :94